Trump: İran Ateşkesi Ciddi Şekilde İhlal Etti — Ama Barış Masası Henüz Kapanmadı

Trump, iki kelimeyle piyasaları salladı: "ciddi ihlal." Ama hemen ardından söylediği şey en az o kadar dikkat çekici — barış hâlâ mümkün. Bu çelişki, aslında mevcut tablonun özeti gibi.

Boğaz kapandı, gerilim tırmandı

Nisan başında Pakistan'ın arabuluculuğuyla iki haftalık koşullu bir ateşkes sağlanmıştı. Koşul netti: Hürmüz Boğazı'nın tam ve güvenli biçimde açık tutulması. Ancak 12-14 Nisan'da ABD'nin boğaza yönelik deniz harekâtı başlatması, İran'ı köşeye sıkıştırdı. İran Devrim Muhafızları (IRGC) 17-18 Nisan'da boğaz geçişlerini sıkılaştırdı, bazı gemilere ateş açıldığına dair raporlar geldi. Hindistan, iki Hint bayraklı geminin vurulduğu iddiasıyla İran büyükelçisini Dışişleri'ne çağırdı. 19 Nisan'da Trump konuştu: ihlal ciddi, ama görüşmeler Pakistan'da devam edecek. ABD heyeti — Witkoff ve Kushner — aynı gün İslamabad'a hareket etti.

Petrol için en önemli su yolu tehlikede

Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde yirmisinin geçtiği bir dar su kanalı. Burası her aksadığında dünya enerji fiyatları titriyor — bu seferki titreme de beklenenden daha sert hissettiriyor. Nisan başında ateşkes haberleriyle Brent kaba petrolü 95-98 dolar bandına gerilemiş ve piyasalarda kısa süreli bir rahatlama yaşanmıştı. Ancak boğazın yeniden kapanma ihtimali ve gemilere yönelik eylemler, risk primini anında geri getirdi. Sadece petrol değil — deniz sigorta primleri (savaş riski) fırladı, nakliye şirketleri rota değiştirmeye başladı, Asya'ya giden LNG yüklemeleri gecikti. Tüm bu maliyetler eninde sonunda bir yere yansıyor; büyük olasılıkla Avrupa ve Asya'da enerji faturalarına.

Finansal piyasalar ikiye bölünmüş durumda: bir yanda Trump'ın "barış hâlâ mümkün" söylemi ve Pakistan görüşmeleri risk iştahını canlı tutuyor; öte yanda IRGC'nin sahada ne yapacağı belirsiz. Bu belirsizlik kısa vadeli alım-satım kararlarını zorlaştırıyor — güvenli liman varlıklarına talep ile enerji hisse senetlerindeki oynaklık eş zamanlı artıyor.

En olası tablo: Ateşkes kâğıt üzerinde yaşıyor

En güçlü senaryo şu an için ne tam barış ne de açık savaş. ABD'nin boğazdaki deniz varlığı sürdükçe İran'ın IRGC unsurları lokal eylemlerle yanıt vermeye devam edecek — boğazda geçici kapamalar, hedeflenen gemilere baskı, sigorta maliyetlerini zorlayan belirsizlik. Müzakereler İslamabad'da yürüyecek, Trump zaman zaman hem tehdit hem de uzlaşı sinyali verecek. Bu karma mesaj piyasalar için en yorucu iklim: ne net bir rahatlama ne de fiyatlanmış bir tırmanma. Petrol fiyatlarında anlık spike'lar ve sert geri çekilmeler birbirini kovalayacak; tek bir tweet ya da boğazdan gelen yeni bir haber her şeyi yerinden oynatabilir.

Ateşkesin ömrü Nisan sonuna kadar uzayabilir — ya da uzayamaz. Ama şunu söylemek mümkün: Hürmüz'ün kaderini belirleyecek şey, müzakere masasındaki sözcüklerden çok IRGC gemilerinin sabah nerede olduğu.