Hürmüz Boğazı'nda Gemi Trafiği Savaş Sonrası En Yüksek Seviyeye Ulaştı — Ama Tehlike Geçmedi

Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde yirmisinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği, 28 Şubat 2026'da başlayan savaşın ardından ilk kez kayda değer bir toparlanma işareti veriyor. Bloomberg'in 4 Nisan'da yayımladığı Hormuz Tracker verisine göre haftalık ortalama transit sayısı savaş başlangıcından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Ne var ki bu tablo tam anlamıyla bir rahatlama haberi değil. Zira rakamlar hâlâ savaş öncesi normal seviyelerin çok gerisinde ve geçişlerin büyük bölümü LPG taşıyıcıları ile İran bağlantılı gemilerden oluşuyor.

Ne Oldu?

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri harekât başlattığı 28 Şubat 2026'dan itibaren Hürmüz'deki ticari trafik neredeyse durma noktasına geldi. Lloyd's List Intelligence verilerine göre Mart ayının ilk haftalarında günlük transit sayısı yalnızca onlarca gemi düzeyine geriledi; bir haftada yalnızca 77 transit kayıt altına alındı.

Mart ortasından itibaren ise tabloda kısmi bir değişim yaşandı. Bazı hükümetler Tahran ile diplomatik görüşmeler yürüterek kendi bayraklı gemileri için geçiş imkânı sağladı. Bunun yanı sıra İran Devrim Muhafızları (IRGC), boğazda adeta bir geçiş koordinasyon sistemi kurdu: Belirli gemilere izin verirken diğerlerini engelledi. Bu sistem piyasalarda "toll booth" yani paralı geçiş noktası olarak adlandırılıyor.

Piyasalara Yansıması Ağır Oldu

Hürmüz'deki kesinti, küresel enerji piyasalarını derinden sarstı. Brent ham petrol fiyatı Mart ortasında zaman zaman 110 dolar/varil sınırını aştı. Tanker navlunları ise tarihi seviyelere fırladı: Bazı raporlar VLCC türü büyük tankerlerin günlük kazancının yaklaşık 424.000 dolara ulaştığını gösteriyor.

Sigorta piyasasında da sarsıntı yaşandı. Savaş riski primleri yükselirken büyük uluslararası taşıyıcıların önemli bir kısmı rotalarını değiştirdi. Açık kalan boşluğu ise takibi güç, sigorta kaydı tartışmalı "shadow fleet" (gölge filo) gemileri doldurdu. Bu gemilerin bir bölümü AIS izleme sistemlerini kapatarak hareket ediyor; bu da gerçek transit sayılarının tam olarak ölçülmesini zorlaştırıyor.

Toparlanma Sinyali Neden Kırılgan?

Bloomberg'in son verisi umut verici görünse de birkaç kritik uyarıyı beraberinde taşıyor.

Birincisi, geçişlerdeki artış seçici. Trafiğin büyük bölümü İran'ın onay verdiği veya İran bağlantılı gemilerden oluşuyor. Bağımsız büyük taşıyıcılar hâlâ bölgeden uzak duruyor.

İkincisi, veriler yanıltıcı olabilir. Bloomberg, AIS sistemini kapatan gemiler nedeniyle başlangıçta düşük görünen sayıların daha sonra revize edilebileceğini açıkça belirtiyor. Farklı izleme kuruluşları arasında kayda değer sayı farklılıkları gözlemleniyor.

Üçüncüsü, IRGC'nin elinde tuttuğu kontrol mekanizması varlığını sürdürüyor. Bu durum, geçişlerin diplomatik gelişmelere ve çatışmanın seyrinde anlık değişimlere göre kolayca tersine dönebileceğine işaret ediyor.

Önümüzdeki Dönemde İki Farklı Senaryo

Kısa vadede iki ana yol öne çıkıyor:

Kademeli toparlanma: Ülke bazlı anlaşmalar ve diplomatik görüşmeler devam ederse haftalık transit ortalaması yavaşça yükselmeye devam edebilir. Bu senaryoda petrol fiyatlarındaki baskı kısmen hafifler; ancak tam anlamıyla bir normalleşme için siyasi belirsizliğin azalması gerekir.

Yeniden tırmanma: IRGC'nin engelleyici adımları artarsa ya da sahadaki çatışma yeniden alevlenirse geçişler tekrar sekteye uğrayabilir. Bu durumda spot petrol fiyatlarında sert bir sıçrama ve lojistik maliyetlerde yeni bir dalga kaçınılmaz olur.

Orta vadede ise en büyük tehlike kalıcılaşan "iki katmanlı sistem": Bir yanda İran'ın onayladığı geçişler, öte yanda büyük uluslararası taşıyıcıların rotadan çekilmesi. Bu tablo devam ederse küresel enerji tedarik zinciri yeniden yapılanmak zorunda kalır. Alternatif tanker rotaları, artan açık deniz depolama kapasitesi ve stratejik rezerv kullanımları gündeme daha sık girecek.

Sonuç: İyi Haber Ama Yeterli Değil

Hürmüz'deki trafik artışı, piyasalar için kısmen olumlu bir sinyal. Ancak bu toparlanma hem hacim hem de çeşitlilik açısından yetersiz kalıyor. Boğazın üzerindeki IRGC kontrolü, shadow fleet karmaşası ve süregelen çatışma ortamı risklerin masadan kalkmadığını açıkça ortaya koyuyor.

Küresel enerji arzının yüzde yirmisinin geçtiği bu dar boğaz, bugün hem umudu hem de kırılganlığı aynı anda simgeliyor. Piyasaların gözü önümüzdeki haftalarda diplomatik süreçte ve sahadaki gelişmelerde olmaya devam edecek.