DTÖ Alarm Verdi: İran Savaşı Enerji Fiyatlarını Körüklerken Küresel Ticaret de Çöküyor

Küresel ekonomi için kritik bir uyarı geldi. Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Orta Doğu'daki çatışmanın enerji fiyatları üzerinden küresel ticarete ciddi zarar verdiğini açıkladı. Rakamlar oldukça çarpıcı: Mal ticareti büyümesi geçen yıl yüzde 4,6 iken 2026 için yüzde 1,9'a kadar gerilemesi bekleniyor. Eğer savaş uzarsa bu rakam yüzde 1,4'e bile düşebilir.

Ne Oldu?

DTÖ, 19 Mart 2026'da yayımladığı raporda küresel ticaretin önündeki en büyük tehdidin Orta Doğu'daki aktif çatışma ortamı olduğunu vurguladı. Reuters'ın haberine göre örgüt, İran merkezli çatışmanın enerji fiyatlarını baskı altında tutmaya devam ettiğini ve bunun küresel üretim maliyetlerini doğrudan etkilediğini belirtti.

DTÖ Baş Ekonomisti, savaşın bu hızda sürmesi durumunda sadece enerji değil, gıda arzı ve hizmetler ticaretinin de ciddi şekilde sekteye uğrayacağını ifade etti. Seyahat ve taşımacılık alanındaki aksaklıklar bu riski daha da büyütüyor.

Neden Bu Kadar Önemli?

Meseleyi rakamlarla somutlaştırmak gerekirse: 2025 yılında yapay zeka altyapısına yönelik ürünlerdeki talep patlaması küresel ticaretin beklentilerin üzerinde büyümesini sağlamıştı. Yüzde 4,6'lık o büyüme artık neredeyse yarı yarıya erimeye aday.

Bunun da ötesinde The Guardian'ın haberine göre DTÖ, yüksek petrol fiyatlarının yapay zeka sektörünün yükselişini de frenleyebileceğini vurguladı. Enerji yoğun veri merkezleri ve yapay zeka sunucularının işletme maliyetleri, petrol fiyatlarıyla doğrudan bağlantılı. Yani bu kriz yalnızca geleneksel sektörleri değil, teknoloji ekonomisini de vuruyor.

Hormuz Boğazı: Kırılgan Nokta

Anadolu Ajansı'nın aktardığı bilgilere göre DTÖ'nün endişelerinin odak noktalarından biri de Hürmüz Boğazı. Günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve önemli miktarda sıvılaştırılmış doğal gaz bu dar geçitten geçiyor. Çatışmanın bölgeye yayılması ya da boğazın herhangi bir nedenle kapanması halinde küresel enerji piyasasında ani ve sert fiyat hareketleri kaçınılmaz olur.

Nakliye ve denizcilik sektörünü yakından takip eden gCaptain platformuna göre deniz taşımacılığı rotaları da baskı altında. Yükleme maliyetleri ve sigorta primleri, bölgedeki gerilimle birlikte yükselmeye başladı bile.

Piyasaya Etkisi

DTÖ raporunun ardından piyasalarda dikkatler öncelikle enerji fiyatlarına döndü. Ham petrol fiyatlarının jeopolitik gelişmelere duyarlılığı arttı. Bunun yanı sıra gübre maliyetleri de enerji fiyatlarıyla bağlantılı olduğundan gıda enflasyonu üzerindeki baskı sürebilir.

Gelişmekte olan ekonomiler bu tablodan en çok etkilenecekler arasında. Enerji ithalat faturası yükselen ülkelerde cari açıklar büyürken döviz baskısı da artabilir. Türkiye gibi enerji ithalatına büyük ölçüde bağımlı olan ekonomiler için bu tablo yakından izlenmeye değer.

Işık Var mı?

DTÖ raporunda iyimser bir not da yer alıyor. Çatışmanın hızla sona ermesi ve yapay zeka harcamalarındaki artışın sürmesi halinde görünümün iyileşebileceği vurgulanıyor. Ayrıca 2025'te yüzde 4,6 büyüme sağlayan yapay zeka destekli ticaret ivmesinin, enerji baskısına karşın kısmen tampon işlevi görebileceği de hesaplamalara dahil ediliyor.

Sonuç

Orta Doğu'daki ateş, küresel ekonominin tüm kanallarına sıçrıyor. Enerji, gıda, nakliye ve şimdi yapay zeka; çatışmanın salgı etkisi her sektöre ulaşıyor. DTÖ'nün uyarısı, jeopolitik risklerin finans dünyasında artık görmezden gelinemeyeceğinin bir kez daha hatırlatıcısı. 2026'nın kalanında gözler hem İran'daki gelişmelere hem de enerji fiyatlarının seyrine kilitleniyor.